Uważność
Uważność CO
Trzy sposoby używania uwagi w DBT: obserwuj to, co się dzieje, opisz to faktami albo wejdź całkowicie w bieżące doświadczenie.
W skrócie
Wybierz jedno: obserwuj bez ocen, opisz faktami albo uczestnicz w czynności całym sobą.
Elementy
Observe (obserwuj)
Przyglądaj się przez chwilę temu, co faktycznie dzieje się w tobie lub wokół ciebie. Nie poprawiaj, nie odpychaj i nie oceniaj. Celem jest zobaczyć rzeczy takimi, jakie są.
Describe (opisz)
Nazwij to, co zauważasz: fakty, doznania, emocje i myśli. Oddziel opis od oceny, opinii i interpretacji. Samo nazywanie spowalnia reakcję i daje chwilę na skuteczniejszy wybór.
Participate (uczestnicz)
Wejdź całkowicie w jedną czynność albo doświadczenie. Zamiast stać obok siebie i stale się monitorować, pozwól sobie zanurzyć się w tym, co robisz.
Kiedy użyć
- Nie wiesz, co czujesz albo co się właściwie dzieje.
- Myśli, emocje i fakty mieszają się tak, że trudno je odróżnić.
- Reagujesz na interpretację, zanim sprawdzisz, co naprawdę zaszło.
- Chcesz wrócić do bieżącej chwili albo wejść w czynność pełniej.
Uwagi
- Tych trzech umiejętności zwykle nie robisz naraz. Wybierz jedną: obserwowanie, opisywanie albo uczestniczenie.
- Opis nie jest oceną. 'On mnie ignoruje' to interpretacja; 'nie odpisał od dwóch godzin' to opis faktu.
- Jeśli obserwowanie wewnętrzne nasila panikę, obserwuj zewnętrzne otoczenie.
Kroki
- 1
Wybierz tryb
Zadaj pytanie: czego teraz potrzebuję? Zobaczyć, co się dzieje? Nazwać to? Wejść w czynność?
- 2
Obserwuj
Przez minutę zauważaj to, co jest: dźwięki, napięcie w ciele, myśli, emocje, ruch, światło. Bez poprawiania i bez dopisywania historii.
- 3
Opisz
Użyj prostych zdań: 'widzę...', 'czuję napięcie...', 'mam myśl, że...'. Jeśli pojawia się ocena, nazwij ją jako ocenę albo interpretację.
- 4
Uczestnicz
Wybierz jedną czynność i wejdź w nią całym sobą: jedzenie, prysznic, spacer, taniec, rozmowę albo zmywanie. Im mniej obserwujesz siebie z boku, tym bliżej uczestniczenia.
Przykłady
- Obserwuj: przez minutę zauważaj dźwięki bez szukania ich znaczenia.
- Obserwuj: sprawdź, co dzieje się w ciele: brzuch, szczęka, barki, dłonie.
- Zamiast 'jestem beznadziejny': 'mam myśl, że jestem beznadziejny'.
- Kiedy opis zmienia się w ocenę: 'zauważam, że w mojej głowie pojawiają się oceniające myśli' albo 'interpretuję to w taki sposób'.
- Zamiast 'on mnie ignoruje': 'wysłałem wiadomość dwie godziny temu i nie dostałem odpowiedzi'.
- Uczestnicz: umyj jeden kubek, skupiając się na wodzie, ruchu dłoni i kontakcie z naczyniem.
- Uczestnicz: zatańcz do jednej piosenki bez sprawdzania, jak wyglądasz.
- Uczestnicz: wejdź w rozmowę, słuchając całym sobą zamiast układać odpowiedź w głowie.
Materiały pomocnicze
#7 Uważność CO
#7.1 Praktyka uważności: uważność z rodzynką
#7.2 Praktyka uważności: opisywanie
#7.3 Praktyka uważności: uczestniczenie
Powiązane
Następne przydatne umiejętności
Uważność JAK
Trzy jakości praktykowania uważności: bez osądzania, jedna rzecz naraz i robienie tego, co działa.
Mądry umysł
Fundamentalna umiejętność wracania do wewnętrznej mądrości, w której emocje, fakty i intuicja pracują razem.
Samokojenie
Ukojenie przez zmysły: dajesz sobie troskę, spokój i pocieszenie zamiast dokładać napięcia.
Sprawdzanie faktów
Oddzielanie faktów od interpretacji, żeby dobrać właściwą reakcję do emocji.